Với các đợt gia hạn nộp thuế theo nghị định của Chính phủ, doanh nghiệp thuộc diện phải gửi giấy đề nghị gia hạn — gia hạn không tự động. Các nghị định gia hạn những năm gần đây thường cho nộp giấy đề nghị cùng tờ khai hoặc sau đó, nhưng trước một hạn cuối ghi trong nghị định; nộp sau hạn cuối thì thường không được gia hạn. Với khai bổ sung, cách làm lâu nay là: số thuế tăng thêm của kỳ được gia hạn do doanh nghiệp tự khai bổ sung trong thời gian gia hạn thì cũng được gia hạn; số thuế tăng do cơ quan thuế phát hiện qua kiểm tra, thanh tra thì thường không.
Mỗi nghị định gia hạn có mốc và điều kiện riêng, nên câu trả lời cuối cùng luôn nằm ở đúng văn bản của đợt đó. Bài này giúp doanh nghiệp xác định mình đang ở mốc nào, còn cứu được gì, và những việc không nên làm khi đã lỡ hạn.
Gia hạn theo đợt là quyền phải xin
Nghị định gia hạn thường gồm các phần: đối tượng được gia hạn (theo ngành, quy mô), loại thuế và kỳ được gia hạn, thời gian gia hạn, trình tự thủ tục. Phần trình tự thường quy định:
- Người nộp thuế gửi giấy đề nghị gia hạn theo mẫu kèm nghị định, bằng phương thức điện tử hoặc giấy.
- Giấy đề nghị nộp một lần cho các kỳ được gia hạn, cùng thời điểm nộp tờ khai hoặc chậm nhất trước một hạn cuối.
- Người nộp thuế tự xác định và chịu trách nhiệm về việc thuộc diện gia hạn.
- Cơ quan thuế không phải trả lời chấp thuận; nếu phát hiện không thuộc diện thì thông báo.
Vì cơ quan thuế không gửi thư chấp thuận, nhiều doanh nghiệp không biết mình đã được ghi nhận gia hạn hay chưa. Cách duy nhất để chắc là xem trên tài khoản thuế điện tử: giấy đề nghị đã được tiếp nhận chưa, và số thuế của kỳ gia hạn có đang hiển thị là nợ quá hạn hay không.
Bạn có thuộc diện không — sàng lọc nhanh
- Doanh nghiệp thuộc diện gia hạn của đợt nào, và đã đọc đúng văn bản của đợt đó chưa?
- Giấy đề nghị gia hạn đã được gửi chưa; nếu rồi, gửi ngày nào so với hạn cuối của nghị định?
- Giấy đề nghị có ghi đủ loại thuế, đủ kỳ, đúng thông tin chi nhánh, địa điểm kinh doanh khai riêng không?
- Sau khi được gia hạn, doanh nghiệp có khai bổ sung làm tăng số thuế của kỳ gia hạn không; khai lúc nào, tự phát hiện hay do cơ quan thuế phát hiện?
- Thời gian gia hạn đã hết chưa, và số thuế được gia hạn đã nộp đủ chưa?
Câu 2 và câu 4 quyết định kết quả. Ghi lại ngày gửi, mã giao dịch điện tử và bản giấy đề nghị đã gửi; đó là bằng chứng khi có tranh cãi.
Nộp giấy đề nghị ở các mốc khác nhau
| Thời điểm gửi giấy đề nghị | Kết quả thường gặp theo các nghị định gia hạn gần đây |
|---|---|
| Cùng tờ khai của kỳ đầu tiên được gia hạn | Được gia hạn cho các kỳ ghi trong giấy đề nghị |
| Sau khi nộp tờ khai, trước hạn cuối của nghị định | Vẫn được gia hạn; số thuế của kỳ đã quá hạn nộp nhưng thuộc diện gia hạn thường không bị tính tiền chậm nộp trong thời gian gia hạn |
| Sau hạn cuối của nghị định | Thường không được gia hạn; số thuế tính theo hạn nộp thông thường, phát sinh tiền chậm nộp |
| Không gửi | Không được gia hạn |
Nếu đã lỡ hạn cuối, không nên gửi giấy đề nghị ghi lùi ngày hay nhờ ghi nhận “bổ sung” — việc đó không có cơ sở. Việc nên làm là nộp ngay số thuế đã quá hạn để dừng tiền chậm nộp, và kiểm tra xem doanh nghiệp có thuộc một trường hợp gia hạn riêng khác (thiên tai, hoả hoạn, di dời…) hay không.
Ví dụ giả định: nghị định cho gia hạn thuế giá trị gia tăng của ba kỳ liên tiếp và đặt hạn cuối gửi giấy đề nghị là ngày D. Doanh nghiệp nộp tờ khai kỳ đầu đúng hạn nhưng quên giấy đề nghị, tới giữa kỳ thứ hai mới gửi, vẫn trước ngày D. Kết quả thường gặp: cả ba kỳ vẫn được gia hạn, và số thuế kỳ đầu dù đã quá hạn nộp thông thường cũng không bị tính tiền chậm nộp trong thời gian gia hạn. Nếu gửi sau ngày D, cả ba kỳ quay về hạn nộp thông thường, và kỳ đầu đã phát sinh tiền chậm nộp tính từ ngày quá hạn.
Khai bổ sung làm tăng thuế của kỳ đã được gia hạn
| Tình huống | Cách xử lý thường gặp |
|---|---|
| Tự phát hiện sai, khai bổ sung trước khi hết thời gian gia hạn | Số thuế tăng thêm thường cũng được gia hạn tới hết thời gian gia hạn của kỳ đó |
| Tự khai bổ sung sau khi hết thời gian gia hạn | Số tăng thêm tính tiền chậm nộp theo quy định, thường tính từ sau hạn nộp của kỳ gốc hoặc sau thời hạn gia hạn tuỳ văn bản |
| Cơ quan thuế phát hiện qua kiểm tra, thanh tra | Số thuế tăng thêm thường không được gia hạn |
| Khai bổ sung làm giảm số thuế | Số được gia hạn giảm tương ứng; số đã nộp thừa (nếu có) xử lý theo quy định |
Bảng trên mô tả cách các nghị định gia hạn gần đây thường quy định. Cách tính tiền chậm nộp cụ thể và mốc bắt đầu tính trong trường hợp khai bổ sung sau thời gian gia hạn cần đọc đúng nghị định của đợt đó cùng Luật Quản lý thuế 38/2019/QH14.
Bài học thực tế: nếu nghi ngờ tờ khai của kỳ được gia hạn có sai sót, rà soát và khai bổ sung trong thời gian gia hạn là thời điểm có lợi nhất.
Giấy đề nghị ghi sai: sửa thế nào
- Thiếu một loại thuế hoặc một kỳ: các nghị định thường cho gửi giấy đề nghị bổ sung trong thời hạn quy định. Làm sớm, trước hạn cuối.
- Doanh nghiệp có chi nhánh, địa điểm kinh doanh khai thuế riêng: xem nghị định quy định trụ sở chính gửi chung cho cả chi nhánh hay mỗi đơn vị tự gửi đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp. Sai chỗ này rất phổ biến.
- Ghi sai ngành, sai căn cứ thuộc diện: nếu thực tế vẫn thuộc diện, gửi giấy đề nghị thay thế có giải trình. Nếu thực tế không thuộc diện, chủ động báo và nộp thuế theo hạn thông thường.
Mọi lần sửa đều nên lưu bản cũ, bản mới, ngày gửi và thông báo tiếp nhận.
Rủi ro khi tự áp dụng sai
Ví dụ giả định: một doanh nghiệp xây dựng thuộc diện gia hạn thuế giá trị gia tăng của vài kỳ, gửi giấy đề nghị đúng hạn. Sau đó doanh nghiệp bị kiểm tra, cơ quan thuế phát hiện thiếu doanh thu của một kỳ trong số đó. Doanh nghiệp tưởng phần thuế truy thu cũng được gia hạn nên để tới ngày hết gia hạn mới nộp. Thực tế phần này không được gia hạn, phải nộp theo quyết định xử lý, kèm tiền chậm nộp tính theo ngày (mức 0,03%/ngày theo quy định lâu nay; kiểm tra mức hiện hành) và có thể bị phạt.
Một rủi ro khác: doanh nghiệp tự xác định thuộc diện theo mã ngành đăng ký, trong khi nghị định xét theo hoạt động thực tế có doanh thu. Khi cơ quan thuế phát hiện không thuộc diện, toàn bộ số thuế đã gia hạn bị tính lại theo hạn nộp gốc. Gia hạn không phải miễn thuế; đến ngày hết gia hạn vẫn phải nộp đủ.
Hồ sơ phải giữ để chứng minh
- Bản nghị định gia hạn của đợt áp dụng, đánh dấu phần đối tượng, kỳ, hạn cuối gửi giấy đề nghị.
- Giấy đề nghị gia hạn đã gửi (và các bản bổ sung, thay thế), thông báo tiếp nhận, mã giao dịch điện tử.
- Bằng chứng thuộc diện: doanh thu theo ngành hoạt động thực tế, số lao động, quy mô theo điều kiện của đợt.
- Tờ khai gốc và tờ khai bổ sung của các kỳ gia hạn, ghi rõ ngày nộp.
- Chứng từ nộp thuế khi hết gia hạn.
Tự kiểm tra ở đâu: tài khoản thuế điện tử của doanh nghiệp để xem giấy đề nghị gia hạn đã được tiếp nhận chưa, số thuế các kỳ gia hạn đang ở trạng thái nào, và các thông báo của cơ quan thuế; nếu thấy số thuế của kỳ đã gia hạn vẫn hiện là nợ quá hạn, liên hệ bộ phận hỗ trợ của cơ quan thuế quản lý ngay. Bài gia hạn nộp thuế theo đợt hướng dẫn cách đọc phần đối tượng của một nghị định gia hạn.
Câu hỏi thường gặp
Có cần chờ cơ quan thuế đồng ý mới được coi là gia hạn không?
Với gia hạn theo đợt, các nghị định gần đây thường không yêu cầu cơ quan thuế ra văn bản chấp thuận; người nộp thuế tự xác định và chịu trách nhiệm. Cơ quan thuế chỉ thông báo khi phát hiện không thuộc diện.
Nộp giấy đề nghị bằng giấy thay vì điện tử có được không?
Tuỳ nghị định, thường cho cả hai phương thức. Doanh nghiệp đang khai thuế điện tử nên gửi điện tử để có thông báo tiếp nhận và mã giao dịch làm bằng chứng.
Đã nộp thuế rồi mới biết mình thuộc diện gia hạn thì có đòi lại được không?
Gia hạn là lùi thời hạn nộp, không phải giảm số thuế. Số đã nộp đúng hạn không được hoàn vì lý do gia hạn; chỉ có ý nghĩa với các kỳ chưa nộp.
Hết thời gian gia hạn mà chưa nộp thì tiền chậm nộp tính từ ngày nào?
Thường tính từ ngày tiếp theo ngày hết thời hạn gia hạn. Cần đọc đúng nghị định của đợt đó để xác định mốc.
Doanh nghiệp mới thành lập trong năm có được gia hạn không?
Nhiều nghị định gia hạn có áp dụng cho doanh nghiệp mới thành lập nếu hoạt động trong ngành thuộc diện. Điều kiện cụ thể phải xem phần đối tượng của đợt đó.
Khai bổ sung làm tăng thuế thu nhập doanh nghiệp tạm nộp của quý được gia hạn thì sao?
Cách xử lý tương tự các loại thuế khác: tự khai bổ sung trong thời gian gia hạn thì thường được gia hạn phần tăng; sau đó hoặc do cơ quan thuế phát hiện thì thường không. Kiểm tra nghị định của đợt đó.
